Μια νέα έκθεση του Legal Centre Lesvos και του Human Rights Legal Project συγκρίνει τις πρακτικές των δικαστηρίων στη Σάμο, τη Λέσβο, τη Ρόδο, την Κρήτη και τη Θεσσαλονίκη όσον αφορά την εφαρμογή της ρήτρας εξαίρεσης για μετανάστες και αιτούντες άσυλο.
Σε μια νέα κοινή έκθεση, το Human Rights Legal Project και το Legal Centre Lesvos διερευνούν τη συστημική ποινικοποίηση των μεταναστών στην Ελλάδα. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, πάνω από 2.400 άνθρωποι βρίσκονται στη φυλακή με κατηγορίες για διακίνηση, πολλοί από τους οποίους είναι αιτούντες άσυλο που κατηγορούνται απλώς επειδή κρατούσαν το τιμόνι της λέμβου ή οδηγούσαν το όχημα που χρησιμοποιήθηκε για τη διέλευση των συνόρων.
Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και το UN Palermo Protocol, οι αιτούντες άσυλο θα πρέπει να εξαιρούνται από την τιμωρία για «διευκόλυνση παράνομης εισόδου» όταν ζητούν διεθνή προστασία. Ωστόσο, η έκθεση αυτή αποκαλύπτει μια βαθιά ασυμφωνία μεταξύ αυτών των νομικών δεσμεύσεων και της πραγματικότητας της δικαστικής πρακτικής.
Βασικά ευρήματα:
-
Αυθαίρετη απονομή δικαιοσύνης: Παρά τη σαφή διατύπωση του νόμου, τα ελληνικά δικαστήρια εφαρμόζουν τη ρήτρα εξαίρεσης σπάνια και με ασυνέπεια, με αποφάσεις που συχνά διαφέρουν ανάλογα με τον τόπο, τον δικαστή και την ημερομηνία.
-
Συστημικές αποτυχίες: Τα περισσότερα δικαστήρια, ιδιαίτερα στη Λέσβο, ουσιαστικά αγνοούν τη ρήτρα εξαίρεσης, ενώ τα δικαστήρια στη Σάμο και την Κρήτη την εφαρμόζουν απρόβλεπτα.
-
Εμπόδια στην πρόσβαση στο άσυλο: Η ποινική δίωξη μεταναστών συχνά οδηγεί στην αναστολή της εξέτασης των αιτήσεων ασύλου τους μέχρι να ολοκληρωθεί η δίκη τους, παγιδεύοντας τους κατηγορούμενους σε ένα νομικό κενό.
-
Έλλειψη δίκαιης δίκης: Οι κατηγορούμενοι συχνά αντιμετωπίζουν δίκες που διαρκούν λιγότερο από μία ώρα, με περιορισμένη νομική βοήθεια, γεγονός που οδηγεί σε μέσες ποινές 46 ετών.
Η έκθεση αυτή αποκαλύπτει πώς το πλαίσιο κατά της διακίνησης χρησιμοποιείται ως εργαλείο εναντίον των ίδιων των ανθρώπων που υποτίθεται ότι προστατεύει. Σας προσκαλούμε να διαβάσετε παρακάτω την πλήρη ανάλυση των μελετών περίπτωσης και τις προτάσεις μας για μεταρρύθμιση.
Η έκθεση υποστηρίζεται από το Rosa Luxemburg Stiftung (Γραφείο Ελλάδας)
